Witold Bunikiewicz Żywoty diabłów polskich.pdf

(4628 KB) Pobierz
ŻYWOTY DIABŁÓW
POLSKICH
LEGENDY I PODANIA
ŻYWOTY DIABŁÓW
POLSKICH
WITOLD BUNIKIEWICŻ
ŻYWOTY DIABŁÓW
POLSKICH
WSTĘP
ełne uroku, hum oru i dowcipu „Żywoty
diabłów polskich” W itolda Bunikiewi-
cza (1 8 8 3 -1 9 4 6 ) przenoszą nas w tajem ni­
czy św iat ludowej dem onologii i dawnych
wiejskich w ierzeń. Pokazują, jak m ieszkań­
cy w si postrzegali diabły. A w idzieli je jako
stw orzenia niebezpieczne, złośliw e, prze­
biegle, ale i takie, które dzięki chłopskiem u
sprytowi m ożna było pokonać, a niekiedy
i wykorzystać do sw oich celów.
P
„Powieści naszego ludu pokazują, że nasz diabeł
w rozumie zawsze ustępuje chłopkowi. Czy tym
chcieli okazać chłopski rozum, który jest jednym
WSTĘP
5
z najdzielniejszych przymiotów naszego narodu”
- tak pisał znakomity badacz folkloru Kazimierz
W. Wójcicki (1807-1879) w „Klechdach starożyt­
nych podaniach i powieściach ludowych”, które po
raz pierwszy ukazały się w 1837 r. I dodawał: „Tak
chłop oszukał diabla, bo sprzedał mu duszę za pie­
niądze, ale pod warunkiem, aż wszystko liście zie­
lone opadnie z drzewa. A gdy diabeł przyszedł po
dusze jak po swoją, pokazał mu sosny zawsze zie­
lone i zadrwił sobie z głupca. Tak drugi wieśniak
brał złoto na miarę ćwierci bez dna, pod którą był
dół głęboki, a w terminie oddał tą ćwiercią, ale dno
wyprawiwszy. Tak wreszcie stracił diabeł na spółce
z innym znowu chłopem”
Ale nie zawsze chłopski spryt dawał sobie radę
z rozeznaniem diabelskich poczynań. Nie zawsze
był w stanie im przeciwdziałać i przechytrzyć bie­
sa. Tak jest w opowiadaniu „Diabla parafia”, gdzie
zwycięską walkę ze złem przeprowadził dopiero
uczony scholastyk, którego dziś nazwalibyśmy
katolickim filozofem. A czarci pomysł był niezwy­
kle udany, parafia prowadzona przez diabły do­
skonale trafiała w ludzkie oczekiwania. „Nic też
dziwnego, że pleban bardzo się podobał wiernym,
6
ŻYWOTY D IA B Ł Ó W PO LSKICH
Zgłoś jeśli naruszono regulamin