Walim - Riese.pdf

(835 KB) Pobierz
~AfRMT^rnZ,R FrjnZ.mMT^R
FA rT-F3T^r
aiłeSe
VJA U M
RIESE - zagadka II wojny światowe)
Pewnego słonecznego letniego dnia 1943 rolcu do Walimia, leżącego u podnóża Gór Sowicfi,
zajechało idlica samocliodów wojsicowycłi i powiewających! proporcami limuzyn. Zatrzymały się
za miejscowością przed dużym, mocno zalesionym masywem górskim. Wysiadło z nicłi kilku
wyższych oficerów niemieckich w mundurach Wermachtu, Luftwaffe, SS oraz kilka tajemniczych
postaci w dobrze skrojonych, ciemnych garniturach. Dyskusja nad mapami, rozłożonymi
na maskach samochodów, trwała kilka godzin. Robiono jednocześnie rysunki i notatki.
Przed zmrokiem wszyscy odjechali. Po kilkunastu dniach zjawili się robotnicy niemieckich firm,
zatrudnionych przez Schlesische Industriegemeinschaft AG z Wrocławia (Śląska Wspólnota
Przemysłowa).
Taki właśnie był początek OBERBAULEITUNG RIESE (Olbrzym) w Górach Sowich, jednej
z najw ięks^ch niemieckich budowli w czasach II wojny światow ej.
Prace rozpoczęto z dnia na dzień. Budowano drogi dojazdowe, poprawiano stare leśne dukty,
tyczono szlaki dla kolei wąskotorowej. Jednocześnie przygotowywano place pod budowę
baraków dla kadry niemieckiej i żołnierzy, jak również dla jeńców wojennych, ż o łn ierz
sowieckich, a później także dla więźniów obozu koncentracyjnego Gross Rosen w Rogoźnicy,
który stał się dostawcą siły roboczej. W góry zaczęto zwozić ludzi i specjalistyczny sprzęt
górniczy, budowlany. Zjawili się więźniowie i rozpoczęto drążenie podziemi. W olbrzymi masyw
Włodarza wbijano się z czterech stron: od Walimia ze strony wschodniej, ze strony południowej
od Sokolca, z zachodniej od Ouszycy i ze strony północnej od Jugowic. Labirynt chodników i hal
miat pow stać praw dopodobnie na kilku poziom ach, które zam ierzano połączyć
kilkudziesięciometrowymi szybami transportowymi. Mimo założonych szczegółowych planów,
trudno było dotrzymać ustalonego tem pa
robót.
Dygnitarze III Rzeszy byli niezadowoleni.
Zmieniano kierowników budowy, kierowano nowe transporty ludzi do pracy - na próżno.
Budowy nie można było ukońcĄ^ć.
Zima 1945 roku uświadomiła Niemcom nieuchronność klęski. Chaos organizacyjny dotarł
również w spokojne okolice Walimia, dla których wojna istniała tylko w komunikatach i kronikach
filmowych. Zarządzono ewakuację więźniów, likwidowano słabych i chorych,
jednak ktoś wysoko postawiony w hierarchii przywódców Rzeszy próbował opanować ogólnie
panujący bałagan. Osoba ta zdawała sobie sprawę z ważności obiektu i korzyści, jaki mógłby on
przysporzyć Niemcom, toteż wydćiła rozkaz wznowienia prac i skierowania nowych transportów
wycieńczonych więźniów do drążenia chodników i betonowanaia hal. Zamierzano zamćiskować
to, co istotne i tak upozorować istniejący stan rzeczy, aby zasugerować nadchodzącym
Rosjanom, iż budowa nie została skończona i nie przedstawia żadnej wartości, jako obiekt
strategiczny.
6 maja 1945 roku nadeszło jednak polecenie przerwania prac i wyprowadzenia więźniów.
W góry zawitała cisza. Wszystko skończyło się tak samo nagle i cicho, jak się zaczęło.
8 maja do Walimia i innych miejscowości wjechali Rosjanie. To, co zobaczyli, wprawiło ich
w zdumienie. Natknęli się na kilkanćiście dużych i mniejszych ot>ozów dla więźniów, dziesiątki
sztolni, prowadzących w głąb gór, gdzie wnętrza rozbudowano w labirynty o komorach tak
wielkich, że mogłyby pomieścić domy. W lasach stały betonow e baraki i dziwne konstrukcje
budowli, również z betonu. Wszystko puste... Z pewnością zaintrygowała ich ta ogromna
budowa, o której słyszeli, że przeznaczona jest na kwaterę główną dla Hitlera lub dla ukrycia
zakładów przemysłowych, których produkcja zabezpieczałaby potrzeby walczących oddziałów
Wermachtu.
Czy oglądając podziemia „KOMPLEKSU RZECZKA”, z jeg o zagadkami, halami niewiadomego
przeznaczenia, dziwnymi komorami możemy odpowiedzieć: w jakim celu je budowano? jakże
gorzko i tragicznie brzmi dziś pytanie: czy dla tego szaleńczego zamiaru z 1943 roku musiało
zginąć tylu ludzi?
_____________
ZDJĘCIA NA I STRONIE OKŁADKI:
1. Chonik wejściowy sztolni Nr I
Z. Inscenizacja dawnego wyrobiska
3. Największa 100-metrowa hala, jaką wykonano w Górach Sowich
Hala techniczna ze sp>ecjalnie wykonaną płytą fundamentową pod urządzenia techniczne iub linią
technologiczną.
Jedyny tego rodzaju fundament w znanych podziemnych kompleksach.
{Sala wystawowa - kwatery główne Hitlera i podziemne fabryki na terenie Europy; wystawa broni)
Największa lOO-metrowa hala
jaką wykonano w Córach Sowich
Resztki starej obudowy
chodnika sztolni Nr I
INFORMACJA:
SZTOLNIE WALIMSKIE - TEL. (074) 4 5 7 3CX)
CZYNNE CAŁY ROK W GODZINACH OD 9 .0 0 DO 1 8 .0 0
Zgłoś jeśli naruszono regulamin