spedycja.pdf

(2526 KB) Pobierz
Wprowadzenie
Dynamiczny rozwój gospodarki w Polsce wywo³a³ silny wzrost zainteresowania czyn-
nikami wp³ywaj¹cymi na rozwój dzia³alnoœci gospodarczej przedsiêbiorstw, w tym
transportem. Jednym z najwa¿niejszych elementów strategii ich rozwoju staje siê lo-
gistyka. St¹d te¿ istotne jest uœwiadomienie sobie miejsca i roli spedycji i transportu
w dzia³alnoœci podmiotów gospodarczych. Nale¿y przy tym podkreœliæ, ¿e to w³aœnie
przedsiêbiorstwa spedycyjne i transportowe s¹ predysponowane z tytu³u prowadzonej
dzia³alnoœci do pe³nienia funkcji operatorów logistycznych.
Forma kszta³cenia na odleg³oœæ stanowi odpowiedŸ na coraz czêœciej zg³aszany postu-
lat zdobywania i uzupe³niania wiadomoœci z ró¿nych obszarów wiedzy przez
przysz³ych s³uchaczy. W ramach pakietu lekcyjnego pt.: „Specjalista
ds. transpor-
tu i spedycji”
zostan¹ poruszone i przybli¿one Pañstwu zagadnienia dotycz¹ce:
–
zarz¹dzania dzia³alnoœci¹ spedycyjn¹,
–
ekonomiki przedsiêbiorstwa spedycyjnego,
–
œrodków transportowych i podstaw eksploatacji pojazdów,
–
podstaw logistyki,
–
aktów normatywnych zwi¹zanych z prowadzeniem dzia³alnoœci transportowo-spe-
dycyjnej,
–
podstaw marketingu,
–
rachunkowoœci zarz¹dczej,
–
sztuki negocjacji.
W ramach przedmiotu „Wybrane
elementy z zarz¹dzania dzia³alnoœci¹ spedy-
cyjn¹”
zostan¹ Pañstwu przedstawione, a tak¿e omówione podstawowe, najwa-
¿niejsze zagadnienia dotycz¹ce:
–
podstawowych pojêæ w spedycji;
–
charakterystyki rynku us³ug spedycyjnych;
–
specyfiki rynku us³ug spedycyjnych w Polsce;
–
organizacji prac za³adunkowych i roz³adunkowych;
–
wyboru œrodka transportu;
–
organizacji transportu ³adunków niebezpiecznych;
–
ubezpieczenia w spedycji i transporcie;
–
odpowiedzialnoœci spedytora i przewoŸnika;
–
spedycji ga³êziowej;
–
dokumentacji transportowej;
–
planowania i realizacji zleceñ w spedycji;
–
umowy spedycji i zleceñ spedycyjnych;
–
problematyki celnej w spedycji.
2
Aktualnie ka¿da firma spedycyjna i transportowa dzia³aj¹ca w warunkach konku-
rencji musi koncentrowaæ swoj¹ uwagê na budowie, modyfikowaniu i wdra¿aniu
strategii rozwoju, czyli na zarz¹dzaniu strategicznym. Stanowi to niezbêdny waru-
nek przetrwania przedsiêbiorstwa w d³ugim okresie.
W ogólnym rozumieniu zarz¹dzanie opiera siê na idei dopasowania przedsiêbior-
stwa do otoczenia, a tam, gdzie jest to mo¿liwe, do zdobywania nad nim kontroli.
Otoczenie to stawia przedsiêbiorstwom coraz wiêksze wymagania zwi¹zane nie tyl-
ko z tworzeniem nowych wartoœci i obs³ug¹ rynku, lecz tak¿e z ochron¹ œrodowiska
oraz respektowaniem celów i potrzeb spo³ecznych. Wspó³czesne pogl¹dy na spedycjê
i transport charakteryzuj¹ siê daleko id¹c¹ kompleksowoœci¹. Planowanie w warun-
kach niepewnoœci, a w dalszej kolejnoœci – realizacja procesów transportowych zmie-
ni³y w zasadniczy sposób podejœcie do niego zarówno klientów, jak i jego organizato-
rów i bezpoœrednich wykonawców.
W kontekœcie logistycznego podejœcia do badañ w zakresie przemieszczania mate-
ria³ów i towarów nale¿y zaznaczyæ, ¿e sferê spedycji i transportu nale¿y postrzegaæ
przez pryzmat zachodz¹cych zwi¹zków funkcjonalnych i organizacyjnych z pozo-
sta³ymi uczestnikami logistycznego ³añcucha dostaw. Krótko mówi¹c, oznacza to, ¿e
planowanie w ramach przeprowadzanej analizy w spedycji i transporcie musi obej-
mowaæ wp³yw zak³adanych rozwi¹zañ na pozosta³ych uczestników kana³ów zaopa-
trzeniowo-dystrybucyjnych.
Nale¿y pamiêtaæ równie¿ o tym, ¿e przy przeprowadzaniu diagnozy logistycznej,
a w dalszej kolejnoœci – planowaniu okreœlonej strategii w zakresie spedycji i trans-
portu, niezbêdne jest poszukiwanie, identyfikacja, a nastêpnie adaptacja sposobów
zapewnienia i utrzymania przewagi konkurencyjnej w dynamicznie zmieniaj¹cym siê
otoczeniu gospodarczym i spo³ecznym. Przekonaj¹ siê Pañstwo, ¿e dziedzinê spedycji
i transportu nale¿y postrzegaæ w szerszym aspekcie, nie tylko w kontekœcie przedsiê-
biorstwa „samego w sobie”, ale z perspektywy okreœlonych, wielorakich, istniej¹cych
i zak³adanych zwi¹zków partnerskich w zintegrowanym ³añcuchu dostaw. Z tych te¿
powodów zagadnienia dotycz¹ce organizowania, planowania i realizacji zleceñ trans-
portowych powinny byæ analizowane kompleksowo – nale¿y je rozpatrywaæ, uwzglêd-
niaj¹c mo¿liwoœæ zawierania aliansów strategicznych z innymi uczestnikami obrotu
towarowego w logistycznym ³añcuchu dostaw.
Planowanie przeprowadzane w ramach zarz¹dzania strategicznego i operacyjnego,
jako dyscyplina naukowa traktuj¹ca o sukcesie organizacji gospodarczych w d³ugim
i krótkim czasie, musi integrowaæ ró¿ne podejœcia, wiedzê z ró¿nych obszarów, zaœ
jako sztuka sterowania rozwojem firmy i jej zachowaniem siê w otoczeniu – musi
uwzglêdniaæ kompleksowoœæ zjawisk; ró¿norodne szanse i zagro¿enia. W tak rozu-
mianym zarz¹dzaniu firm¹ – w kwestii planowania – nale¿y uwzglêdniaæ funkcjo-
nalne powi¹zania pomiêdzy wszystkimi podstawowymi funkcjami firmy i poszcze-
gólnymi jej strategiami. Konieczne jest zatem wspó³dzia³anie strategicznych czynni-
ków w takich sferach, jak: rynek – klient, us³ugi – klient, wydajnoœæ – jakoœæ – kosz-
ty, dostarczanie i sprzeda¿ us³ug, technologie – know-how, stosunki z otoczeniem –
ochrona œrodowiska itp.
Organizacja dzia³alnoœci spedycyjnej i transportowej wi¹¿e siê z koniecznoœci¹ sprecy-
zowania, jakie us³ugi œwiadczyæ oraz w jaki sposób to czyniæ. W celu znalezienia
w³aœciwej odpowiedzi konieczna jest znajomoœæ zasad zarz¹dzania operacyjnego.
3
Bior¹c pod uwagê fluktuacjê czynników uwzglêdnianych w dzia³alnoœci spedycyjnej
i transportowej, w szczególnoœci zmiany po stronie popytu, a tak¿e dynamiczno-prze-
strzenny charakter dzia³alnoœci transportowej polegaj¹cy na pracy wykonawców
w oddaleniu od oœrodka decyzyjnego, zarz¹dzanie operacyjne jest w transporcie i spe-
dycji zadaniem niezwykle trudnym. Dynamika zmian i nieodwracalnoœæ podjêtych de-
cyzji, np. o pustym przebiegu, wymagaj¹ od mened¿era transportu œredniego i ni¿sze-
go szczebla dobrego przygotowania i du¿ej operatywnoœci. Dynamiczno-przestrzenny
charakter us³ug spedycyjno-przewozowych nie wyczerpuje specyfiki zarz¹dzania ope-
racyjnego w tym obszarze funkcjonowania firm z bran¿y. Do cech organizacji i realiza-
cji przewozów maj¹cych wp³yw na zarz¹dzanie i marketing mo¿emy ponadto zaliczyæ
inne cechy, symptomatyczne dla wszystkich us³ug, takie jak: nierozdzielnoœæ us³ug
z osob¹ wykonawcy, jednoczesnoœæ korzystania z us³ug i jej œwiadczenia, niemo¿noœæ
przechowywania us³ug ani gromadzenia ich na zapas.
Zagadnienia logistycznego podejœcia do problematyki spedycyjno-transportowej spro-
wadzaj¹ siê do okreœlonej formy wzajemnego wi¹zania procesów i zjawisk ekonomicz-
nych, które obejmuj¹: popyt na us³ugi transportowe, wytwarzanie i poda¿ tych us³ug
oraz kana³y zbytu i sprzeda¿ „tzw. produktu” – us³ugi spedycyjno-transportowej. Pro-
cesy zaopatrywania i dystrybucji w logistycznym ³añcuchu dostaw stanowi¹ ci¹g
organizacyjno-technologiczny wi¹¿¹cy materia³owe i informatyczne dzia³ania pro-
dukcyjne oraz konsumpcjê z fazami przewozu, prze³adunku i sk³adowania.
PrzewoŸnicy, spedytorzy, maklerzy, podmioty organizuj¹ce procesy magazy-
nowania i sk³adu, sortowania, jednostkowania ³adunków, przygotowania mate-
ria³ów i gotowych wyrobów do procesów transportowych mog¹ znacznie przyspie-
szyæ fizyczny przep³yw materia³ów, produktów oraz us³ug. Szybkoœæ, niezawodnoœæ,
punktualnoœæ, realizacja us³ug na ka¿de ¿¹danie, dostawy w trybie Just in Time to
cechy i w³aœciwoœci wspó³czesnych, dobrze zorganizowanych us³ug spedycyjnych
i procesów transportowych.
Stawianie coraz wy¿szych wymagañ spedytorom oraz przewoŸnikom przez klientów
oraz narastaj¹ca konkurencja w sektorze us³ug transportowo-spedycyjnych zmusza
operatorów do doskonalenia wiedzy oraz gromadzenia praktycznych doœwiadczeñ
w zakresie zarz¹dzania strategicznego i operacyjnego, zagadnieñ celnych oraz ubez-
pieczeniowych, a tak¿e prawnych.
Nieod³¹cznym elementem dzia³alnoœci spedycyjnej w obrocie miêdzynarodowym
jest kontakt z urzêdami celnymi i problematyk¹ celn¹. W kompetencjach spedytora
nie le¿y kompleksowa obs³uga celna, jednak¿e bez podstaw dotycz¹cych tej sfery mo-
¿na pope³niæ szereg b³êdów nara¿aj¹cych zarówno firmê przewozow¹, jak i zlecenio-
dawcê na powa¿ne komplikacje prawne i finansowe. Czêœæ kursu poœwiêcona zagad-
nieniom celnym uœwiadomi s³uchaczom, w jaki sposób nale¿y obchodziæ siê ze zlece-
niami od strony wymogów wynikaj¹cych z prawa celnego. Poniewa¿ wiedza ta nie
jest, wbrew pozorom, powszechna absolwenci kursu bêd¹ mogli przyst¹piæ do nowej
pracy lepiej przygotowani od tej strony ni¿ szereg osób aktualnie pracuj¹cych w bra-
n¿y spedycyjnej. Treœæ opracowania pozwoli zrozumieæ sposób funkcjonowania apa-
ratu celnego w pañstwie; zostan¹ tu omówione pojêcia i procedury, s³uchacze zo-
stan¹ zapoznani z dokumentacj¹ celn¹ oraz otrzymaj¹ wskazówki, jak zachowaæ siê
w praktyce gospodarczej. Nale¿y zaznaczyæ, ¿e spedytor nie ma obowi¹zku biegle
znaæ prawa celnego, jednak powinien orientowaæ siê w kluczowych zagadnieniach
4
w tym obszarze. Materia³y szkoleniowe opracowane w ramach Europejskiej Szko³y
Kszta³cenia Korespondencyjnego umo¿liwi¹ zapoznanie siê s³uchaczy z przepisami
celnymi w pragmatycznej formie. Opracowanie to stanowiæ bêdzie odpowiedŸ na po-
trzeby edukacyjne sygnalizowane przez sektor spedycyjny oraz jednostki bezpoœred-
nio zainteresowane obrotami towarowymi z zagranic¹.
W ramach przedmiotu przybli¿one zostan¹ Pañstwu tak¿e zagadnienia dotycz¹ce
problematyki ubezpieczeñ w spedycji i transporcie obejmuj¹ce ubezpieczenia
zwi¹zane zarówno z ruchem œrodków transportowych, jak i z przewo¿onym ³adun-
kiem. Przedmiotem rozwa¿añ w tym segmencie kursu bêdzie równie¿ klasyfikacja
i charakterystyka ubezpieczeñ transportowych oraz obowi¹zki i prawa zak³adu
ubezpieczaj¹cego, jednostek ubezpieczaj¹cych siê, a tak¿e szereg innych wa¿nych
w pracy spedytora zagadnieñ zwi¹zanych z szeroko pojêt¹ problematyk¹ ubezpie-
czeniow¹.
Prowadzenie ka¿dej dzia³alnoœci gospodarczej, w tym równie¿ spedycyjnej i transpor-
towej, wi¹¿e siê z okreœlonymi obowi¹zkami i odpowiedzialnoœci¹ za wykonywane
czynnoœci. Wskazane jest zatem, aby w programie nauczania znazlaz³y siê te¿ zagad-
nienia dotycz¹ce odpowiedzialnoœci spedytora i przewoŸnika z tytu³u prowadzonej
dzia³alnoœci oraz wyboru œrodka transportu.
Na ³amach kolejnych zeszytów zostanie poruszona równie¿ problematyka zwi¹zana
z przygotowaniem towaru do za³adunku i roz³adunku, a tak¿e zagadnienia do-
tycz¹ce trybu i form sporz¹dzania dokumentacji transportowej. S¹ to kwestie szcze-
gólnie wa¿ne pod wzglêdem zarówno zabezpieczenie ³adunku w procesie transporto-
wym, jak i koniecznoœci zapewnienia wysokiej jakoœci obs³ugi klienta.
Przedmiotem badañ w czêœci kursu pt.: „Wybrane
zagadnienia z zakresu ekono-
miki przedsiêbiorstwa spedycyjnego”
(w ujêciu makroekonomicznym) bêdzie
miêdzy innymi badanie stosunków gospodarczych w powi¹zaniu z gospodark¹ glo-
baln¹, czyli badanie wzajemnych uwarunkowañ pomiêdzy firm¹ spedycyjn¹ a jej
otoczeniem systemowym. Omówiony zostanie te¿ wp³yw postêpu technicznego, tech-
nologicznego i organizacyjnego na ekonomikê oraz zarz¹dzanie przedsiêbiorstwem
spedycyjnym.
Zarz¹dzanie dzia³alnoœci¹ spedycyjn¹ jako dyscyplina naukowa traktuj¹ca o sukce-
sie przedsiêbiorstw organizuj¹cych (czêsto równie¿ wykonuj¹cych fizycznie) zada-
nia transportowe powinno integrowaæ ró¿ne podejœcia, wiedzê z ró¿nych dziedzin,
zaœ jako sztuka sterowania rozwojem firmy i jej zachowaniem siê w otoczeniu – musi
uwzglêdniaæ kompleksowoœæ zjawisk: szanse i zagro¿enia tkwi¹ce zarówno w otocze-
niu firm spedycyjnych, jak i w ich wnêtrzu. W tak rozumianym zarz¹dzaniu nale¿y
uwzglêdniaæ funkcjonalne powi¹zania pomiêdzy wszystkimi podstawowymi obsza-
rami firmy spedycyjnej i poszczególnymi jej strategiami.
Bez ca³oœciowej wizji, tj. bez orientacji na d³ugofalowe cele, opartej na ca³oœciowym ro-
zumieniu kompleksowych potrzeb, mo¿liwoœci i ograniczeñ przedsiêbiorstwo spedy-
cyjne nie mo¿e ustaliæ nadrzêdnych zadañ i skutecznie zarz¹dzaæ stosunkami z oto-
czeniem. Podstawê tak rozumianego zintegrowanego zarz¹dzania musi stanowiæ ge-
neralna (zintegrowana) strategia firmy, która „spaja” w jedn¹ ca³oœæ wizje i opcje stra-
tegiczne ka¿dej jej sfery dzia³ania, jednoczeœnie uwzglêdniaj¹c warunki niepewnoœci
wynikaj¹ce z dynamiki rozwoju w³asnej bran¿y i nasilaj¹cej siê konkurencji.
5
Zgłoś jeśli naruszono regulamin