Sławomir Śliwa - Profilaktyka pedagogiczna.pdf

(6342 KB) Pobierz
Wyższa Szkoła
Zarządzania i Administracji
w Opolu
Sławomir Śliwa
Profilaktyka
pedagogiczna
Opole 2015
Komitet Redakcyjny
Marian Duczmal
(przewodniczący),
Renáta Bernátová, Radmila Burkovičová,
Wojciech Duczmal, Zenon Jasiński, Peter Jusko, Mirosław Kowalski,
Franciszek Antoni Marek, Zenona Maria Nowak, Oleksandr Nestorenko,
Tetyana Nestorenko, Milan Portik, Jurij Shcherbiak, Sławomir Śliwa, Viktoriia Zarva
Projekt okładki
Janina Drozdowska
Redakcja techniczna
Janina Drozdowska
Redakcja i korekta
Maria Szwed
Recenzenci
dr hab. Bożena Muchacka
dr Stanisława Włoch
ISBN 978-83-62683-61-1
978-83-7511-224-5
Seria MONOGRAFIE I OPRACOWANIA
pod redakcją prof. dr. hab. Mariana Duczmala
Dystrybucja
Biblioteka Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Opolu
ul. Niedziałkowskiego 18
45-085 Opole
tel. 77/4021 900 do 901, 4021 930
fax 77/4566 494
e-mail: rektorat@wszia.opole.pl
www.wszia.opole.pl
WYDAWNICTWO INSTYTUT ŚLĄSKI Sp. z o.o.
45-082 Opole, ul. Piastowska 17, tel. 77/4540 123
e-mail: wydawnictwo@is.opole.pl
Nakład 150 egz. Objętość 9,62 ark. wyd., 8,75 ark. druk.
WYDAWNICTWA
WYŻSZEJ SZKOŁY ZARZĄDZANIA I ADMINISTRACJI W OPOLU
Wstęp
Spis treści
Rozdział I
Wokół pojęcia profilaktyki
Profilaktyka tradycyjna a profilaktyka współczesna
Profilaktyka pozytywna a profilaktyka negatywna
R o z d z i a ł II
Diagnoza a profilaktyka
R o z d z i a ł III
Czynniki chroniące i czynniki ryzyka
R o z d z i a ł IV
Poziomy i rodzaje oddziaływań profilaktycznych
20
30
47
9
9
17
7
Rozdział V
Strategie i standardy oddziaływań profilaktycznych
Standardy oddziaływań profilaktycznych
R o z d z i a ł VI
Obszary oddziaływań profilaktycznych
Profilaktyka w rodzinie
Profilaktyka w szkole
Profilaktyka rówieśnicza
Profilaktyka w społeczności lokalnej
Profilaktyka wykluczenia społecznego nieletnich
R o z d z i a ł VII
Kompetencje pedagoga-profilaktyka
R o z d z i a ł IX
Skuteczność programów profilaktycznych
Bibliografia
55
61
69
69
74
85
91
97
R o z d z i a ł VIII
Zasady konstruowania programów profilaktycznych
112
Rozdział X
Spis aktów prawnych dotyczących oddziaływań profilaktycznych
117
124
130
133
W dzisiejszych czasach pojawia się coraz więcej zachowań ryzykownych 
dzieci i młodzieży. Uwidaczniają się także nowe uzależnienia, takie jak: ne-
toholizm, fonoholizm, tanoreksja,  bigoreksja,  ortoreksja,  czy też alkoreksja. 
Skutkuje  to  również  zmianami  w  podejściu  do  oddziaływań  profilaktycz-
nych. Profilaktyka powinna zapobiegać tego rodzaju  zachowaniom poprzez 
wzmacnianie czynników chroniących i osłabianie czynników ryzyka. 
Profilaktyka winna być zintegrowana i dotyczyć wielu problemów. Jedynie 
podejście oparte o współczesny model oddziaływań profilaktycznych i bada-
nia z zakresu skuteczności profilaktyki może być odpowiedzią na obecne wy-
zwania wobec profilaktyki, a przede wszystkim profilaktyków. W oddziaływa-
niach profilaktycznych prowadzonych w placówkach oświatowych, opiekuń-
czo-wychowawczych, czy też resocjalizacyjnych widać, że wciąż mimo zmian 
funkcjonują obok siebie dwa modele profilaktyki: tradycyjny i współczesny 
(zalecany). Działania profilaktyczne, aby były skuteczne oraz efektywne mu-
szą  zawierać  odpowiednie  treści,  wykorzystywać  stosowne  metody,  które 
sprzyjają tym działaniom, a przede wszystkim muszą być oparte na wcześniej 
przygotowanej diagnozie. Zaprojektowanie odpowiednich oddziaływań pro-
filaktycznych  jest  rzeczą  niebywale  skomplikowaną.  Nie  wystarczy  jedynie 
„pomysł  na  profilaktykę”.  Przyjmując  założenie,  że  profilaktyka  wspomaga 
wychowanie i jest bardzo blisko tego procesu, należy pamiętać, iż będzie to 
element długofalowej, świadomej i przemyślanej organizacji działań prospo-
łecznych,  czy  też  prozdrowotnych.  Świadoma  profilaktyka  jest  interesująca 
dla jej odbiorców i pomaga, a nie szkodzi.
Profilaktyka, w szczególności realizowana w szkołach, powinna pomagać 
w gromadzeniu doświadczeń poprzez aktywne uczestnictwo, które powodu-
je wzrost zdolności do radzenia sobie w potencjalnie trudnych sytuacjach ży-
ciowych. Bardzo trudne warunki życiowe odgrywają niesłychaną rolę w życiu 
młodych ludzi, a najlepszą nauką jest aktywne uczestnictwo w różnorodnych 
formach  zajęć.  Uczniowie  powinni  przede  wszystkim  wytrenować  umiejęt-
ności  psychospołeczne,  które  będą  sprzyjać  ich  prospołecznym  zachowa-
niom i pomogą im przejść przez życie, wykluczając podejmowanie przez nich 
zachowań ryzykownych. 
Na każdym etapie edukacyjnym dziecka profilaktyka i promocja zdrowia 
są ważne. Bardzo istotna jest także współpraca szkoły i rodziców w oddziały-
Wstęp
Zgłoś jeśli naruszono regulamin